Concept schaduwrapport - aanbevelingen

AANBEVELINGEN

 

DOEL VAN DEZE BIJLAGE

Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op de wetgeving, onderzoeken, evaluaties, praktijkervaringen en systeemanalyses die in dit schaduwrapport zijn beschreven.

Het doel van deze aanbevelingen is om belemmeringen weg te nemen die ontwikkeling en onderwijsdeelname van jongeren in de weg kunnen staan en om werkzame oplossingen beter beschikbaar te maken voor jongeren die daarvan afhankelijk zijn.

 

AANBEVELING 1 

GEEF RUIMTE AAN INITIATIEVEN DIE AANSLUITEN BIJ DEZE DOELGROEP

Veel vernieuwende onderwijsinitiatieven ontstaan vanuit een concrete behoefte van jongeren die onvoldoende aansluiting vinden binnen bestaande onderwijsroutes.

Juist deze initiatieven kunnen waardevolle mogelijkheden bieden voor jongeren die langdurig afhankelijk zijn van maatwerk, kleinschaligheid of alternatieve onderwijsvormen.

Geef dergelijke initiatieven voldoende ruimte om te ontstaan, zich te ontwikkelen en hun meerwaarde in de praktijk te laten zien.

Voorkom dat kansrijke initiatieven vroegtijdig vastlopen door regelgeving, tijdelijke financiering of administratieve belemmeringen.

Wanneer initiatieven over langere tijd laten zien dat zij bijdragen aan ontwikkeling, onderwijsdeelname en toekomstperspectief van jongeren, moet duurzame ondersteuning mogelijk zijn.

 

AANBEVELING 2 

MAAK RUIMTE VOOR ONTWIKKELING

Voor een deel van de doelgroep zeggen aanwezigheidscijfers, verzuimregistraties en standaardroutes slechts beperkt iets over de daadwerkelijke ontwikkeling van jongeren.

Geef scholen, professionals en samenwerkingsverbanden ruimte om ontwikkeling breder te beoordelen dan uitsluitend op basis van aanwezigheid of onderwijsuren.

Voor sommige jongeren kan een beperkte maar duurzame onderwijsdeelname een belangrijke stap vooruit zijn.

Het doel moet niet zijn om jongeren zo snel mogelijk terug te brengen naar een standaardnorm, maar om ontwikkeling mogelijk te maken vanuit wat voor die jongere haalbaar is.

 

AANBEVELING 3 

ONDERSTEUN KLEINSCHALIGE VOORZIENINGEN

Veel succesvolle initiatieven kenmerken zich door:

• kleinschaligheid
• stabiliteit
• vaste relaties
• overzicht
• persoonlijke aandacht

Juist deze kenmerken worden door jongeren, ouders en professionals regelmatig genoemd als belangrijke succesfactoren.

Zorg ervoor dat regelgeving, bekostiging en beleid voldoende ruimte laten voor voorzieningen die deze kenmerken bieden.

Voorkom dat werkzame initiatieven verdwijnen doordat zij niet passen binnen bestaande structuren of verantwoordingssystemen.

 

AANBEVELING 4 

BENUT DE BESTAANDE RUIMTE VOOR MAATWERK

De huidige wetgeving biedt al ruimte voor maatwerk.

De uitdaging ligt niet uitsluitend in nieuwe regelgeving, maar ook in het benutten van bestaande mogelijkheden.

Stimuleer scholen, samenwerkingsverbanden en betrokken organisaties om beschikbare ruimte voor maatwerk actief te gebruiken wanneer dit nodig is voor onderwijsdeelname en ontwikkeling.

Maatwerk moet niet afhankelijk zijn van uitzonderingen of individuele welwillendheid, maar een vanzelfsprekend onderdeel zijn van passend onderwijs.

 

AANBEVELING 5 

VERKORT DE TIJD TUSSEN SIGNALERING EN OPLOSSING

Wanneer duidelijk wordt dat een jongere onvoldoende aansluiting vindt binnen bestaande onderwijsroutes, moet snel duidelijk zijn welke vervolgstappen mogelijk zijn.

Langdurige onzekerheid, herhaalde onderzoeken, wachttijden en voortdurende zoektocht naar passende ondersteuning kunnen leiden tot verlies van ontwikkeling, motivatie en perspectief.

Richt processen zo in dat jongeren niet onnodig lang hoeven te wachten op een passende oplossing.

 

AANBEVELING 6 

VERKLEIN REGIONALE VERSCHILLEN

De kansen van jongeren mogen niet in sterke mate afhankelijk zijn van hun woonplaats.

Vergelijkbare jongeren zouden in verschillende regio's toegang moeten hebben tot vergelijkbare mogelijkheden voor ondersteuning, maatwerk en onderwijsdeelname.

Het doel is niet overal hetzelfde aanbod te creëren, maar wel te voorkomen dat kansen sterk uiteenlopen door regionale verschillen.

 

AANBEVELING 7 

DOORBREEK SYSTEEMGRENZEN DIE ONTWIKKELING BELEMMEREN

Onderwijs, ondersteuning, financiering en verantwoordelijkheid zijn verdeeld over verschillende organisaties en wettelijke kaders.

Voor jongeren vormen deze systemen echter één werkelijkheid.

Voorkom dat grenzen tussen organisaties, financieringsstromen of verantwoordelijkheden leiden tot vertraging, onduidelijkheid of het uitblijven van passende oplossingen.

Richt samenwerking en besluitvorming zo in dat de ontwikkeling van de jongere leidend blijft.

 

AANBEVELING 8 

BEWAAK DE EIGEN KRACHT VAN ONDERWIJS

Veel jongeren hebben naast onderwijs ook ondersteuning nodig.

Voor een deel van de doelgroep zijn onderwijs-zorgarrangementen een passende en noodzakelijke oplossing.

Tegelijkertijd blijft onderwijs in de kern een plek voor ontwikkeling, leren, ontmoeting en toekomstperspectief.

Zorg voor goede samenwerking tussen onderwijs en ondersteuning, zonder dat onderwijs zijn eigen functie verliest.

Jongeren moeten zich op school veilig kunnen voelen en niet het gevoel hebben voortdurend onderdeel te zijn van een hulpverleningstraject.

 

AANBEVELING 9 

KIJK NAAR ONTWIKKELING OP LANGE TERMIJN

Voor een deel van de doelgroep verloopt ontwikkeling niet lineair maar in kleine stappen over langere tijd.

Beoordeel voorzieningen daarom niet uitsluitend op korte termijnresultaten.

Kijk ook naar:

• duurzame ontwikkeling
• welzijn
• participatie
• zelfredzaamheid
• vervolgonderwijs
• toekomstperspectief

 

AANBEVELING 10 

ERKEN DE GROEP DIE TUSSEN BESTAANDE VOORZIENINGEN TERECHTKOMT

In onderzoek, beleid, praktijkervaringen en ervaringsverhalen wordt al jarenlang gewezen op jongeren die onvoldoende aansluiting vinden binnen bestaande onderwijsroutes.

Erken deze groep expliciet als onderdeel van het vraagstuk rondom passend onderwijs en onderwijsdeelname.

Niet iedere jongere past binnen bestaande structuren.

Dat vraagt niet alleen om herkenning, maar ook om passende oplossingen.

 

AANBEVELING 11 

BETREK JONGEREN EN OUDERS STRUCTUREEL

Jongeren en ouders beschikken over ervaringskennis die van grote waarde is.

Zorg ervoor dat hun ervaringen structureel worden meegenomen bij beleidsontwikkeling, verbetertrajecten en de inrichting van voorzieningen.

Niet alleen als gesprekspartner achteraf, maar als volwaardige deelnemer aan het proces.

 

AANBEVELING 12 

GEBRUIK PRAKTIJKERVARINGEN ALS BRON VOOR VERBETERING

Veel oplossingen ontstaan doordat professionals, scholen, ouders en jongeren in de praktijk zoeken naar mogelijkheden die aansluiten bij de behoefte van een jongere.

Deze ervaringen bevatten waardevolle kennis.

Gebruik praktijkervaringen niet uitsluitend als uitzondering, maar ook als bron voor structurele verbetering van beleid en uitvoering.

 

AANBEVELING 13 

HANDEL OP BASIS VAN BESTAANDE KENNIS

De afgelopen jaren zijn talrijke onderzoeken, evaluaties, inspectierapporten, wetenschappelijke publicaties en praktijkanalyses verschenen over passend onderwijs, thuiszitters, onderwijsdeelname en maatwerk.

Voor een grote groep jongeren zijn werkzame factoren inmiddels bekend.

Hoewel verdere kennisontwikkeling waardevol blijft, mag het ontbreken van volledige kennis geen reden zijn om noodzakelijke verbeteringen uit te stellen.

De uitdaging ligt daarom niet alleen in verder onderzoek, maar ook in het daadwerkelijk toepassen van bestaande kennis, het ondersteunen van werkzame initiatieven en het beschikbaar maken van oplossingen die zich in de praktijk al hebben bewezen.

 

SLOTBESCHOUWING

De centrale boodschap van dit rapport is dat iedere jongere recht heeft op ontwikkeling.

Wanneer bestaande routes onvoldoende aansluiten, moet niet de jongere zich aanpassen aan het systeem, maar moet het systeem voldoende ruimte bieden om ontwikkeling mogelijk te maken.

Veel kennis is inmiddels beschikbaar.

De uitdaging ligt niet alleen in verder onderzoek, maar vooral in het wegnemen van belemmeringen en het duurzaam mogelijk maken van oplossingen die jongeren helpen om zich te ontwikkelen, deel te nemen aan onderwijs en perspectief op te bouwen.